Familie-opstellingen

Over familie-opstellingen is al heel veel geschreven. Sinds ik nu zo’n 15 jaar geleden met het systemisch denken en familie-opstellingen heb kennis gemaakt, vind ik dit een van de mooiste manieren om een probleem aan te pakken. Onverwacht is het gegeven dat onverwachte invloeden uit de familiegeschiedenis zo’n grote rol kunnen spelen. En dat er een soort wetmatigheden zijn waaraan voldaan moet zijn wil er balans zijn. In jezelf, in het gezin waartoe je behoort of nog groter, in de familie waartoe je behoort.
Hieronder een korte uitleg.

FAMILIEOPSTELLINGEN, verwondering en verzoening.
Systemisch denken is inmiddels al weer zo’n 30 jaar geleden ‘ontdekt’ door Bert Hellinger en sindsdien verder ontwikkeld vanuit diverse filosofische, psychologische en therapeutische richtingen. Inmiddels heeft het vele richtingen gekregen. Centraal in het systemisch denken staat het ‘systeem’ waar we deel van zijn. Wij maken allen deel uit van ons familiesysteem, maar ook van vele andere systemen: het dorp, de politieke partij, ons werk, de kerk, de hobbyclub …

In het systemisch denken wordt uitgegaan van enkele basisprincipes:
– iedereen hoort erbij en heeft evenveel recht op zijn/haar plek in het systeem,
– in het systeem is een rangorde,
– er is een balans tussen geven en nemen.
Wanneer om de een of andere reden niet aan deze basisprincipes wordt voldaan, ontstaan zogenoemde verstrikkingsdynamieken.

Drie belangrijke dynamieken zijn:
1. Iets dragen voor iemand anders. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om het niet geuite verdriet van iemand uit het familiesysteem.
2. Iemand volgen. Een (gevoelig) kind heeft de onbewuste neiging om iemand die tot het familie-systeem behoort en niet geëerd is, of het systeem vroegtijdig verlaten heeft, te volgen.
3. Ik doe het in jouw plaats. Een voorbeeld is iemand in het familiesysteem die (onuitgesproken) het leven niet meer wil leven (bv een opa na de oorlog) en het toch volhoudt voor de omgeving. Via z’n ouder neemt een kind dit over. Het kind kan dan suïcidaal zijn. Onbewust zegt het tegen de ouder: als ik vertrek, kun jij blijven, net zoals de ouder dat (onbewust) tegen de grootouder heeft gezegd. Zie hiervoor ook ‘Leven en dood’ op deze site.

Vanuit een dynamiek ontstaan symptomen zoals angsten, onrust, doelen niet halen, het ontbreken van kracht, hyperactief zijn, besluiteloosheid, het leven niet zien zitten, eetproblemen of nog andere. De symptomen worden in de familieopstelling gebruikt om de onderliggende dynamiek aan het licht te brengen: van onbewust naar bewust. Vervolgens wordt de last verlegd naar degene waar die hoort.

Wij, Bernard Schut en Nelly Schut-Bal, bieden drie mogelijkheden aan om het een vraag systemisch te onderzoeken:
– een familie-opstelling in een groep (1x per maand)
– een familie-opstelling zonder groep (een privé-opstelling, op aanvraag)
– een opvoedopstelling (zie het aparte tabblad op deze site)

Wanneer een familie-opstelling in een groep wordt gedaan, gaan we als volgt te werk (voor data klik hier):
Een familieopstelling begint met een kort interview van de begeleider (Nelly) met de vraaginbrenger(s). Op grond hiervan wordt vast gesteld voor welke personen uit het familiesysteem een representant (‘plaatsvervanger’) wordt gevraagd. Degene die de vraag heeft ingebracht, kiest uit de andere aanwezigen (waaronder Bernard) deze representanten. Vervolgens worden de representanten ‘opgesteld’: de inbrenger van de vraag zet de representanten intuïtief op een plaats in de ruimte. Dan kan de vraaginbrenger gaan zitten en toekijken.
Een bijzonder fenomeen doet zich dan voor bij de representanten: ze blijken gekoppeld te zijn aan het familiesysteem van de vraaginbrenger. Door deze koppeling, die zich uit in lichamelijke en emotionele gevoelens, kunnen de representanten informatie geven over het familiesysteem. De manier waarop de representanten ten opzichte van elkaar zijn opgesteld en de informatie die ze geven, worden door de begeleider gebruikt om de dynamiek van het familiesysteem aan het licht te brengen. Van daaruit wordt stapsgewijs gewerkt naar helderheid en verzoening en kan de liefde weer stromen.
Het is een indrukwekkend groepsproces, waarvan de resultaten krachtig kunnen doorwerken in het dagelijks leven. Mensen ervaren het vaak als diep ontroerend om een opstelling meegemaakt te hebben.

Bij een privé-opstelling gaan we als volgt te werk:
De opstelling doen we in onze praktijkruimte. Het begin is als bij een groepsfamilie-opstelling. In plaats van representanten kiest de vraaginbrenger zogenoemde vloertegels en legt deze ten opzichte van elkaar neer. Nelly gaat om beurten op de tegels staan en geeft de informatie door; Bernard begeleidt het proces. Daarbij wordt ook weer stapsgewijs gewerkt naar helderheid en verzoening waarna de liefde weer kan stromen.

De familie-opstellingen doen we (Bernard Schut en Nelly Schut-Bal) onder de naam OWL. OWL staat voor Opstellingen Werk Leiden. De owl, de uil, heeft in de familie een speciale plek. Daarnaast kan een uil gezien worden als wijs en kan hij als geruisloos nachtdier gezien worden als symbool voor het onderbewuste.