Faalangst / Geheugen voor geluk

Faalangst
Als docent schreef ik: ‘Faalangst hoort bij school. School is namelijk de plek waar voortdurend en op verschillende manieren getoetst wordt waarbij er leerlingen zijn die denken dat er veel van afhangt. Leerlingen denken sowieso veel en als het nauwkeuriger wordt beschouwd, niet zo rationeel’. Dat geldt eigenlijk niet alleen voor leerlingen maar voor mensen. Ap Dijksterhuis1 heeft er een mooi boek over geschreven.
De afgelopen decennia lijkt het er ook nog eens op dat op allerlei plekken in het leven de eisen hoger worden: door leidinggevenden, door ouders, door trainers, door de sociale groep, door …… Het gaat er steeds om de beste te moeten zijn, zie ook alle spelprogramma’s op de TV. En steeds is er maar één winnaar en dus zijn er vele verliezers.
Gelukkig is de mens in staat om na te denken over zijn manier van denken. Goed om eens over na te denken en je eigen keuzes te maken en bijvoorbeeld te leren jezelf gelukkiger te denken door ‘Geheugen voor geluk’ van Rick Hanson2 te lezen. Om te overleven hebben we een uitstekend geheugen voor (schijnbaar) gevaarlijke situaties. Gelukkige momenten horen daar niet bij en hechten veel minder makkelijk aan het geheugen. Door ze wat aandacht (20 seconden) te geven, blijken ze ook hun plek te krijgen en het gevoel positief te beïnvloeden.

Begeleiding
Met begeleiding van leerlingen met faalangst ben ik in 1992 begonnen. Dat ging groepsgewijs en dat zal nog wel het meest voorkomen. De laatste jaren heb ik faalangstige leerlingen vaak individueel begeleid. In deze begeleiding heb ik een aanpak ontwikkeld waarbij twee of drie sessies van een uur voldoende is.
In de eerste sessie gaat het om ontspanning (een super gelukkig moment) en spanning en de biologische effecten daarvan. Over onhandige woorden als niet, geen en het vernietigende woordje ‘maar’ aangevuld met het verhaal van de boogschutter. Vermijden wordt verandert in het op de juiste manier doelen stellen.
In de tweede sessie gaat het om ‘anders leren denken’. Te ontdekken dat het je eigen gedachten zijn die het gevoel en daarmee het gedrag bepalen. De basis van de RET van Albert Ellis. Het betekent oefenen in het aanpassen van gedachten, die positief geformuleerd worden en haalbaar / passend zijn. Ze blijken er voldoende te zijn, alleen liggen ze niet vooraan op de geheugenplank. Helpend is ook om na te gaan wat nodig is om door te kunnen gaan: over te gaan of een diploma te halen. Vaak weten tieners niet wat de normen zijn en door die te vergelijken met de stand van zaken ontstaat vaak opluchting. En er kunnen doelen gesteld worden.
Succes verzekerd na twee sessies. Een enkeling heeft meer nodig.

  1. Ap Dijksterhuis, Het slimme onbewuste, Bert Bakker
  2. Rick Hanson, Geheugen voor geluk, Ten Have